د[ya1] ) حكومت موقت و انتقالي جمهوري اسلامي افغانستان

پس از شروع حمله آمريكاه عليه گروه طالبان، در عرض چند روز همه سرزمين افغانستان، را از وجود آنها پاك کردند و نيروهاي احزاب مختلف افغانستان، بر اساس توافقنامه‌اي در كنفرانس«بن» داشتند، عده‌اي از افراد سياسي شيعيان در تركيب كابينه دولت‌هاي موقت، انتقالي، به سمت و به پست‌هاي دولتي حضور پيدا کردند، در اين حکومت مشارکت شيعيان، در سه محور مورد بررسی قرار می گيرد:

يك) شيعيان وكابينه دولت (موقت و انتقالي)

افرادي كه در حكومت موقت و انتقالي در دولت سهم گرفتند و در برخي از سمت‌هاي دولتي راه يافتند به اين شرح مي‌باشند:  

جدول شماره (13) اولين كابينه دولت موقت

سه[ya1] ) نمايندگان شيعيان در پارلمان افغانستان:

اين كشور در تاريخ سياسي خود 13 دوره شوراي ملي و 12 بار انتخابات مربوط به آن را تجربه كرده است، اولين دوره شوراي ملي (ولسي جرگه) كه اندك شباهتي به قوه قانونگذاري داشت، در ماه سنبله سال 1309 ش. افتتاح شد و آخرين آن (دوره سيزدهم) در 26 سرطان 1352 ش. با كودتاي سردار داوود خان و براندازي نظام سلطنتي مشروطه پايان يافت. با اين حساب، افغانستان به مدت 41 سال، داراي شوراي ملي بوده است كه اولين دوره آن، 11 ماه پس از روي كار آمدن محمد نادر شاه آغاز و آخر آن با سقوط محمد ظاهر شاه پايان پذيرفت. البته سنگ بناي تشكيل شوراي ملي در عصر امان‌الله خان و در جرگه يك هزار نفري پغمان، در سال 1307 گذاشته شد.

شوراي ملي افغانستان از آغاز تشكيل تا پايان كار، متشكل از دو مجلس بوده است: اولين ولسي جرگه و دومين ‌مشرانوجرگه كه براساس قانون، نمايندگان مجلس اول عموماً انتخابي و اعضاي مجلس دوم نيز بخشي انتخابي و بخش ديگر انتصابي بوده‌اند.

اولين دوره مجلس مشرانو جرگه، در سال (1310 ش)، يك سال پس از تشكيل ولسي جرگه ـ افتتاح شد و آخرين آن نيز در سال 1348 آغاز به كار كرد و با كودتاي سردارداوود خان پايان يافت. تعداد اعضاي اولين ولسي جرگة نام نهاد افغانستان 111 نفر و آخرين و سيزدهمين دوره آن 216 نفر بوده است. اولين دوره مشرانوجرگه، نيز داراي 27 عضو انتخابي و آخرين آن مركب از 56 وكيل انتخابي و انتصابي بود كه به ضميمه 28 عضو انتخابي شوراهاي ولايتي به 84 نفر مي‌رسيد. از مجموع اين ادوار تنها در انتخاب دور دوازدهم، چهار وكيل زن به شوراي ملي راه يافتند. و نيز تنها دو انتخابات دهه دموكراسي (دوره‌هاي 12 و 13) به صورت كتبي، سرّي و رقابتي برگزار شد. از ميان ادوار سيزده‌گانه فوق، تنها دوره‌هاي هفتم، دوازدهم و سيزدهم، هم از لحاظ آزادی و منصفانه بودن انتخابات و هم صلاحيت و اختيارات شورا داراي اهميت و درخور دقت است.[1] آنچه كه در اين نوشتار مورد بررسي قرار مي‌گيرد، حضور شيعيان در ولسي جرگه (شوراي ملي) و مشرانو جرگه (مجلس اعيان) است كه چه تعداد از افراد و شخصيت‌هاي شيعي در اين مجالس حضور پيدا كرده‌اند و از چه مناطق بوده‌اند.

1ـ دوره اول شورای ملی افغانستان، از سال (1312‌ـ1310)، پايان کار دوره اول سال سوم شورای ملی افغانستان مصادف با قتل محمد نادر شاه پادشاه افغانستان بود. تاريخ 16 عقرب 1312 ش. كه فقط هفت نفر از وكلاي شيعيان  در اين دوه در پارلمان كشور حضور داشتند.

2ـ دوره دوم شورای ملی افغانستان، از سال(1315‌ـ1313)؛ نمايندگان شيعيان در دورة دوم شوراي ملي  نيز هفت نفر بودند.

3ـ دوره سوم شورای ملی افغانستان، از سال(1318‌ـ1316)؛ در دورة سوم به هفت نفر منتهي مي‌رسيدند

4ـ دوره چهارم شورای ملی افغانستان، از سال(1321‌ـ1319)؛ در اين دورة شش نفر از افراد شيعه به عنوان نماينده در شواري ملي حضور داشتند.

5 ـ دوره پنجم شورای ملی افغانستان، از سال( 1324‌ـ1322)؛ در اين دوره نُه نفر از شيعيان در شوراي ملي  بودند. 

6ـ دوره ششم شورای ملی افغانستان، از سال(1327ـ1325)؛ تعداد وكيلان مردم شيعه در دورة ششم شوراي ملي، به دوازده نفر رسيدند.

7ـ دوره هفتم شورای ملی افغانستان، از سال(1330‌ـ1328)؛ وكلاي دورة هفتم هزاره‌جات در شوراي ملي، نيز دوازده نفر بودند.

8 ـ دوره هشتم شورای ملی افغانستان، از سال (1333‌ـ1331)؛ نمايندگان مناطق شيعه نشين به پانزده ده نفر رسيدند.

9ـ دوره نهم شورای ملی افغانستان، از سال(1336‌ـ1334)؛ نمايندگان دورة نهم شوراي ملي، نيز چهارده نفر بودند

10ـ دوره دهم شورای ملی افغانستان، از سال(1339ـ1337)؛ نمايندگان مناطق هزاره‌ نشين در دورة دهم شوراي ملي، را چهارده نفر تشكيل مي‌دادند.

11ـ دوره يازدهم شورای ملی افغانستان، از سال(1344ـ1340)؛ وكيلان و سناتوران هزاره‌جات در دورةيازدهم شوراي ملي، هيجده نفر انتخاب شدند.

12ـ دوره دوازدهم شورای ملی افغانستان، از سال (1347ـ1344)؛ نمايندگان مردم شيعه، در دورة دوازدهم شوراي ملي، بيست نفر بودند.

13ـ دوره سيزدهم شورای ملی افغانستان، از سال(1351ـ1348)؛ نمايندگان شيعه در شواري ملي هفده نفر بودند.[2]

شيعيان نسبت به اين كه در برخي حكومت‌ها به حاشيه نگهداشته مي‌شدند، با توجه به اين مسأله شيعيان يك جمعيت فعال و در برخي از حكومت‌هاي مركزي افغانستان تأثيراتي قابل توجه‌اي داشتند، از حضور شيعيان پس از دوره‌ا‌ي محمد ظاهر شاه و حكومت‌هاي بعد از او بهتر شد و از مشاركت شيعيان در حكومت‌هاي مركزي مورد استقبال دولتمردان افغانستاني قرار گرفتند.

 حضور شيعيان پس از سلسله شاهي در افغانستان، پررنگ تر گرديدند، در دوره حكومت حزب دموكراتيك خلق افغانستان در رتبه‌هاي بالايي از مقامات دولتي منصوب شدن و يا دست يافتن يعني؛ از صدارت و معاون رئيس جمهور گرفته تا وزارت و وکالت و نيز در عرصه‌هاي سياسي و اجتماعي نقش ايفا نمودند.

عيد سعيد قربان بر تمامي مسلمانان جهان مبارك باد

(از قرن دهم هجري تا دوره معاصر)

چكيده
در اين نوشتار تاثيراتي شيعيان افغانستان درحكومت‌هاي مركزي كه دخالت مستقيم با سرنوشت شان داشته‌اند و نحوه تعامل حكومت‌ها با آنها (از قرن دهم هجري تا دوره معاصر) مورد بررسي قرار مي‌دهد. در آغاز چگونگي عملكردهاي حكمان افغانستان در برخورد با پيروان مذهب شيعه در اين محدودة جغرافيايي به بحث گرفته شده و پس از آن به مشاركت شيعيان در حكومت‌هاي مركزي، پرداخته شده است. و سپس به تاثيراتي شيعيان در جنبش‌هايي رهايي بخش كه توسط شيعيان صورت گرفته‌اند، به اختصار توضيح داده شده است و سرانجام به سازمان‌ها وتشكيلات سياسي آنها پرداخته شده است. در مجموع مباحث مندرج در اين نوشته در چهار محور اساسی قابل طرح و بررسي است:  

 باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا می گوید که مصمم است پس از ۸ سال حضور نیروهای آمریکایی در افغانستان، کار را در این کشور به سرانجام برساند.

آقای اوباما روز سه شنبه ۲۴ نوامبر در یک کنفرانس خبری گفته است که "به زودی" تصمیم خود را در مورد اعزام نیروهای بیشتر به افغانستان اعلام خواهد کرد.

محترم حامد کرزی رییس جمهوری اسلامی افغانستان رسما سوگند وفاداری یاد کرد.
متن سوگند نامه حامد کرزی:
بسم الله الرحمن الرحیم
به نام خداوند بزرگ جل و جلاله سوگند یاد می کنم که دین مقدس اسلام را اطاعت و از آن حمایت کنم.
قانون اساسی وسایر قوانین را رعایت و از تطبیق آن مواظبت نمایم.
از استقلال ، حاکمیت ملی و تمامیت ارضی افغانستان حراست و حقوق و منافع مردم افغانستان را حفاظت کنم و با استعانت از بارگاه پروردگار متعال و پشتیبانی ملت مساعی خود را راه سعادت و ترقی مردم افغانستان به کار برم .
ومن الله توفیق

عنوان: علل عقب ماندگى فرهنگى - سياسى افغانستان‏

استاد راهنما: دكتر سيدعبدالقيوم سجادى‏
استاد مشاور: دكتر محمد ستوده‏
دانشجو: سيدمحمد فاضلى
مقطع: كارشناسى، دانشگاه باقر العلوم

در اين پژوهش مهم‏ترين موضوعات مورد بحث عبارتند از: علت عقب ماندگى فرهنگى سياسى افغانستان، و عوامل و زمينه‏هاى تأثير گذار در اين عقب ماندگى، كه عبارتند از: 1. نقش استبداد و

استعمار؛ 2. نقش علماى متحجر؛ 3. تعارضات قومى، مذهبى و زبانى؛ 4. ساختار اجتماعى افغانستان. در كليه فصول، بحث به گونه‏اى طرح شده است كه نقش استبداد و استعمار در عقب ماندگى برجسته است، و حتى تعدد قومى و مذهبى و زبانى اگر چه در عقب ماندگى دخيل هستند، اما با يك دقت و سير منطقى به تاريخ افغانستان، به اين نتيجه مى‏رسيم كه ريشه تمامى اين عوامل و تار و پود آنها، همين استبداد رژيم‏هاى افغانستان با مساعدت و فرمانبردارى آنها از استعمار و نيروهاى خارجى بوده است كه باعث شده كشور افغانستان از قطار توسعه باز ايستد و يكى از عقب مانده‏ترين كشورها محسوب شود.

استاد راهنما: راهنمايى دكتر چنگيز پهلوان

استاد مشاور: حجت الاسلام و المسلمين دكتر داود فيرحى

دانشجو: سيد عبد القيوم سجادى

مقطع: كارشناسى ارشد، دانشگاه باقر العلوم

در پاسخ به اين سوال اصلى كه ((جنگ داخلى احزاب و بحران تشكيل يك دولت ملى فراگير و قابل قبول براى تمامى جريانهاو طيفهاى سياسى, با شكافهاى قومى و مذهبى چه رابطه اى دارد؟)), اين فرضيه را ارائه داد: ((شكافهاى قومى و مذهبى با توجه به ساختار قومى قدرت در افغانستان همواره فعال بوده; اما در گذشته به دليل كنترل اجبار گونه حاكميت سياسى هيچ گاه مجال بروز نيافته است. جهاد افغانستان با ايجاد تحولات سياسى و اجتماعى و فروريختن حاكميت مركزى در سال 1371, زمينه هاى بروز و تإثير گذارى اين عناصر را فراهم نموده و در قالب حقوق طلبى سياسى اقوام, در شكل جنگ داخلى احزاب نمود مى يابد.)) وى با استفاده از روش تحقيق توصيفى ـ تحليلى و بهره بردارى از يافته هاى تاريخى و بر اساس تئورىاى كه عمدتا برايند حاصل از تركيب دو تئورى رقابت قومى و رقابت نخبگان سياسى است, نتيجه مى گيرد كه هر چند رقابت قومى در افغانستان از دير زمان وجود داشته است; اما رقابت نخبگان سياسى در قالب جنگ داخلى احزاب كه با نابودى منافع تمامى اقوام مواجه بود, تا حد زياد, بسيج و حمايت توده هاى مردم را از دست داد. استمرار جنگ; از هم پاشيدگى شيرازه اجتماع, نابودى سرمايه هاى داخلى و قربانى كردن مردمان بى شمارى را موجب گرديد. بر اساس تحقيقات نويسنده, جامعه افغانستان با ساختار اجتماعى قومى و قبيله اى توصيف گرديده است. در چنين جامعه اى, كليه روابط اجتماعى در سطح حاكميت و نيروهاى اجتماعى, از ساختار قبيله اى جامعه باز توليد مى شود. به جاى منطق ديالوگ و ديپلماسى براى حل منازعات, عمدتا از روش جنگ و توان نظامى استفاده مى شود. از طرف ديگر, جهاد افغانستان با ايجاد تحولات شگرف در سطوح مختلف جامعه, استمرار اين وضع را با دشوارى مواجه ساخته است.
آقاى سجادى با تإييد فرضيه ارائه شده براى خارج شدن از بحران موجود, پيشنهاد مى نمايد كه جريان حكومت كه در افغانستان مى بايست از يك سو وجود و سهم اقوام در قدرت سياسى را پذيرا گردد و از سوى ديگر, با ايجاد زمينه هاى مشاركت سياسى برابر براى كليه اقوام و پيروان مذاهب, ذهنيت بدبينانه و همراه با سوء ظن اقوام غير حاكم نسبت به قوم حاكم را تصحيح نمايد.
سازماندهى پايان نامه شامل: ديباچه, مفاهيم و شاخصها, چارچوب تئوريك مطالعه شكافهاى قومى و مذهبى, ساختار قومى و قبيله اى جامعه افغانستان, قوميت و ساختار قدرت سياسى, رابطه ساختار قدرت و قوميت, ساختار مذهبى جامعه افغانستان, مذهب و جامعه در افغانستان, مذهب و سياست در افغانستان, قوميت, مذهب و نيروهاى سياسى, شكافهاى قومى ـ مذهبى و مشاركت سياسى (1367 ـ 1370), اردو و معارضات قومى ـ مذهبى در افغانستان, دولت مجاهدين در كابل و جنگ داخلى, نتيجه گيرى و جمع بندى نهايى مى باشد.

عدل يكى از مفاهيم بنيادى است كه قرآن در مقاطع و بخش‏هاى مختلف و با استفاده از مثل‏ها، تمثيل‏ها و داستان‏ها آن را بيان و توضيح داده و به رعايت و پاى‏بندى آن اصرار دارد.
از منظر قرآن در عالم تكوين، آفرينش هستى بر عدل استوار بوده و ظلم و بى‏عدالتى در آن جايى ندارد و در عالم تشريع نيز عدل مهم‏ترين هدف بعثت انبيا تلقى گرديده است. براى بررسى موضوع عدل مى‏بايست جلوه‏هاى گوناگون آن را در مسائل حقوق و قضا، سياست و جامعه، اقتصاد و معاش و... مورد توجه قرار داد و همچنين تعمق و تحليل درباره داستان‏هاى قرآنى به عنوان نمونه‏هايى از سركشى و انحراف انسان از عدل الهى و بالأخره بررسى مفهوم «ميزان» به عنوان نماد معيار سنجش خوبى‏ها و بدى‏هاى انسان، به منظور دست‏يابىِ‏تصويرِدرست از مفهوم عدل در قرآن، لازم و ضرورى است.

پرسش اصلى مقاله حاضر اين است كه آيا قرآن كريم، در روابط خارجى دولت اسلامى با غيرمسلمانان، اصل را بر جنگ (اصالة الجهاد) مى‏گذارد يا بر هم‏زيستى مسالمت‏آميز (اصالة الصلح)؟ اين مقاله ضمن اشاره به نظريه‏پردازان به طرح دو نظريه و نقد دلايل آنها پرداخته است. در اين‏باره سه گزاره «جهاد اسلامى فقط جهاد دفاعى است»، «قيود جهاد ابتدايى مانع تحقق گسترده آن مى‏شود» و «جهاد ابتدايى اختصاص به زمان تأسيس دولت اسلامى داشته است» مورد بررسى و تحليل مستقل قرار گرفته است. نويسنده در نهايت موضعى ميانه اتخاذ كرده و اصالت را متعلق به دعوت مؤثّر در جهت گسترش توحيد دانسته است (اصالة الدعوة).