اصولا هر نظام سياسى ممكن است پس از شكل گيرى با آسيب هاى مختلف مواجه گردد كه نه فقط از كارايى آن مى كاهد، بلكه رفته رفته اساس آن را تهديد مى كند، از اين رو لازم است درباره جامعه و حكومت به آسيب شناسی پرداخت... 

 معرفي كتاب

«انقلاب كربلا از ديدگاه اهل سنت»

انقلاب كربلا كه در سال 61 ق، به وقوع پيوست و امام حسين (ع) و ياران او در اين حادثه‌ي غمبار به شهادت رسيدند، سال جاري (1431ق)، 1370سال از زمان وقوع آن سپري مي‌شود. اين حادثه هرچند از لحاظ زماني و مكاني بسيار محدود بود؛ اما آثار مثبتي كه از خود بر جاي گذاشت، سبب شده است تا پژوهش‌گران و اهل تحقيق در طول زمانِ پس از وقوع آن حادثه به عوامل و پي‌آمدهاي آن، توجه فراوان كنند و آن‌را از زوايايي مختلف به عنوان يك قيام آزادي‌بخش و قابل الگوگيري، مورد بررسي قرار دهند. در باره‌ي قيام عاشورا ديدگاهاي زياد ارايه شده‌اند؛ اما تقريباً تمام آن‌ها به دو ديدگاه كليِ تشيع‌نگري و تسنن‌بيني بازمي‌گردند.

تقسيم‌بندي تعريف‌هاي دين

تعريف‌هاي ارائه شده از دين را مي­توان از جهات مختلف و گوناگون دسته‌بندي کرد. از يک لحاظ تعريف‌هاي ارايه شده از دين به دو دسته‌ي کلي؛ يعني تعريف‌هاي پديدارشناسانه و تعريف‌هاي تفسيري قابل تقسيم‌اند.

چكيده

دين پديده‌‌اي فراگير و جهاني است، به‌گونه‌اي كه انسان‌ها در تمام اعصار به نحوي داراي دين بوده‌‌اند. دينداري انسان هم از لابلاي تاريخ مكتوب به‌دست مي‌آيد و هم تحقيقات باستان‌شناسان راجع به آثار باقي مانده از دوره‌هاي بسيار دور اين مسأله را تأييد مي‌كند. اما اين‌كه دين چيست و چه شاخصه‌هاي آن را از انواع ايدئولوژي‌هاي شبه دين جدا مي‌سازد، در اين زمينه ديدگاه‌هاي بسيار متفاوتي وجود دارند و در واقع تعريف‌هاي زياد و گوناگوني از دين ارائه شده‌اند. به طور كلي، تعريف‌هاي ارائه شده از دين بر دو رويكرد برون‌ديني و درون‌ديني استوارند. تعريف‌هاي برون‌ديني كه اكثراً از سوي جامعه‌شناسان، روان‌شناسان، مردم‌شناسان ارائه شده‌اند در دام اشكال‌‌هاي چون جامع نبودن، مانع نبودن، يكسونگري و خلط ميان دين و دينداري و... گرفتارند. اما تعريف‌هاي درون‌ديني كه غالباً از سوي دانشمندان مسلمان ارائه شده‌اند، با توجه به اين‌كه تأكيد بر متن دين خاص (اسلام) دارند، طبيعتاً از اشكال‌هايي كه تعريف‌هاي برون‌ديني دچار آن‌ها هستند در امانند. با توجه به بيان بالا در اين تحقيق سعي شده است بعد از بيان معناي لغوي و اصطلاحي دين، دشواري‌ها و تقسيم‌بندي‌ تعريف دين به عنوان مباحث مقدماتي مطرح شوند و به دنبال آن، تعريف‌هاي جامعه‌شناختي، روان‌شناختي و كلامي‌ دين بررسي و نقد گردند.

واژه‌هاي كليدي: دين، تعريف، جامعه‌شناسي، روان‌شناسي، كلام.

چكيده

دين پديده‌‌اي فراگير و جهاني است، به‌گونه‌اي كه انسان‌ها در تمام اعصار به نحوي داراي دين بوده‌‌اند. دينداري انسان هم از لابلاي تاريخ مكتوب به‌دست مي‌آيد و هم تحقيقات باستان‌شناسان راجع به آثار باقي مانده از دوره‌هاي بسيار دور اين مسأله را تأييد مي‌كند. اما اين‌كه دين چيست و چه شاخصه‌هاي آن را از انواع ايدئولوژي‌هاي شبه دين جدا مي‌سازد، در اين زمينه ديدگاه‌هاي بسيار متفاوتي وجود دارند و در واقع تعريف‌هاي زياد و گوناگوني از دين ارائه شده‌اند. به طور كلي، تعريف‌هاي ارائه شده از دين بر دو رويكرد برون‌ديني و درون‌ديني استوارند. تعريف‌هاي برون‌ديني كه اكثراً از سوي جامعه‌شناسان، روان‌شناسان، مردم‌شناسان ارائه شده‌اند در دام اشكال‌‌هاي چون جامع نبودن، مانع نبودن، يكسونگري و خلط ميان دين و دينداري و... گرفتارند. اما تعريف‌هاي درون‌ديني كه غالباً از سوي دانشمندان مسلمان ارائه شده‌اند، با توجه به اين‌كه تأكيد بر متن دين خاص (اسلام) دارند، طبيعتاً از اشكال‌هايي كه تعريف‌هاي برون‌ديني دچار آن‌ها هستند در امانند. با توجه به بيان بالا در اين تحقيق سعي شده است بعد از بيان معناي لغوي و اصطلاحي دين، دشواري‌ها و تقسيم‌بندي‌ تعريف دين به عنوان مباحث مقدماتي مطرح شوند و به دنبال آن، تعريف‌هاي جامعه‌شناختي، روان‌شناختي و كلامي‌ دين بررسي و نقد گردند.

واژه‌هاي كليدي: دين، تعريف، جامعه‌شناسي، روان‌شناسي، كلام.

اشاره:

خورشيد وجود امام محمد باقر(ع) در سوم صفر سال 57 هجري‌ـ‌قمري در مدينة النبي طلوع کرد و در هفتم ذي‌الحجه سال 114 پس از 57 سال عمر و 18 سال امامت در همان شهر غروب نمود و در قبرستان بقيع مدفون گرديد. پدر بزرگوار ايشان «علي‌بن‌الحسين، امام زين العابدين(ع)» و مادرش «ام عبدالله» دختر امام حسن مجتبي(ع) است؛ و لذا از اين خاندان نخستين کسي است که از ناحيه‌ي پدر و مادر فاطمي و علوي است.

اشاره

يكي از ويژگي­هاي قرآن جاودانگي آن است و مراد از جاودانگي اين است كه قرآن به زماني خاص، يا ملت و گروهي ويژه اختصاص ندارد و با تمام اقوام و ملل و زبان­ها و مليت­ها به گفت­وگو مي­پردازد و پيام و گفتار خداوند را در دسترس مستقيم­شان قرار مي­دهد. «قرآن براي هدايت جهانيان نازل شده تا آنان رابه ضروريات اعتقادي، اخلاقي و عملي راهنمايي كند و معارف نظريي را كه بيان كرده، حقايقي است كه به حالت خاص و زمان مشخص اختصاص ندارد و هر فضيلت يارذيلتي را كه ياد كرده يا حكم عملي را تشريع نموده، به فرد خاص و عصر معيني مقيد نيست؛ چون تشريع عام است».[1][1]

بازار بحث و گفت­وگو ازاين ويژگي قرآن كريم مدتي است كه با به روي پرده آمدن نظرياتي چون: «بسط تجربه­ي نبوي» و «قبض و بسط تئوريك شريعت» و «بازتاب فرهنگ زمانه در قرآن» كه به نوعي جاودانگي قرآن يا حد اقل پاره­ي تعليمات آن را زير سؤال مي­برد، رونقي بيشتري گرفته است، ­ ولي به هيچ­عنوان، نوپديد نيست؛ بلكه چنانكه ازاحاديث و روايات كه درلابلاي بحث خواهد آمد، برمي­آيد، ازهمان قرون اوليه مطرح بوده است.

عدل يكى از مفاهيم بنيادى است كه قرآن در مقاطع و بخش‏هاى مختلف و با استفاده از مثل‏ها، تمثيل‏ها و داستان‏ها آن را بيان و توضيح داده و به رعايت و پاى‏بندى آن اصرار دارد.
از منظر قرآن در عالم تكوين، آفرينش هستى بر عدل استوار بوده و ظلم و بى‏عدالتى در آن جايى ندارد و در عالم تشريع نيز عدل مهم‏ترين هدف بعثت انبيا تلقى گرديده است. براى بررسى موضوع عدل مى‏بايست جلوه‏هاى گوناگون آن را در مسائل حقوق و قضا، سياست و جامعه، اقتصاد و معاش و... مورد توجه قرار داد و همچنين تعمق و تحليل درباره داستان‏هاى قرآنى به عنوان نمونه‏هايى از سركشى و انحراف انسان از عدل الهى و بالأخره بررسى مفهوم «ميزان» به عنوان نماد معيار سنجش خوبى‏ها و بدى‏هاى انسان، به منظور دست‏يابىِ‏تصويرِدرست از مفهوم عدل در قرآن، لازم و ضرورى است.

پرسش اصلى مقاله حاضر اين است كه آيا قرآن كريم، در روابط خارجى دولت اسلامى با غيرمسلمانان، اصل را بر جنگ (اصالة الجهاد) مى‏گذارد يا بر هم‏زيستى مسالمت‏آميز (اصالة الصلح)؟ اين مقاله ضمن اشاره به نظريه‏پردازان به طرح دو نظريه و نقد دلايل آنها پرداخته است. در اين‏باره سه گزاره «جهاد اسلامى فقط جهاد دفاعى است»، «قيود جهاد ابتدايى مانع تحقق گسترده آن مى‏شود» و «جهاد ابتدايى اختصاص به زمان تأسيس دولت اسلامى داشته است» مورد بررسى و تحليل مستقل قرار گرفته است. نويسنده در نهايت موضعى ميانه اتخاذ كرده و اصالت را متعلق به دعوت مؤثّر در جهت گسترش توحيد دانسته است (اصالة الدعوة).

مقدمه

هر مکتب فکري، ممکن است نيازهاي انسان را از ديد گاه خاصي خودش برشمرده و ارزيابي نمايد، پژوهش حاضر نيازهاي انسان از ديدگاه قرآن را تبيين وبرسي مي كند، ما در اين نوشتار، نيازهاي انسان را از منظر قرآن کريم و بر اساس آنچه از روايات در اين زمينه بدست مي‌آيد بيان نموده و ارزشيابي مي كنيم.